منزلتش كمتر از اصل تأليف نيست . * * * الابنيه عن حقايق الادويه گذشته از اينكه يكى از شاهكارهاى نثر فارسى در سبك معروف به سبك سامانى است به گفته علامهء فقيد ماكس مايرهوف كه پس از اين به تفصيل از اهميت تحقيقاتش سخن خواهم گفت - از آثار مهم طبى است كه « سلف و جد » كتابهاى داروشناسى فارسى به شمار مىرود « 1 » . در اين كتاب دربارهء 584 دارو اعم از گياهان داروئى ( مانند لسان الثور يا گل گاو زبان ) و مواد معدنى ( مانند آهن و مس ) و مواد حيوانى و غذائى ( مانند ماهى و شراب و پنير ) بحث شده است كه به اصطلاح قدما هريك عنوان دوا يا دواى مفرد ( جمع آن‌ها ادويه ، ادويهء مفرده ، مفردات يا مفردات طبى ) را دارد . هروى نام‌هاى اين 584 دارو را به عربى و فارسى و گاه به - سريانى و يونانى نيز بدست داده است . از اين گذشته از تعدادى از داروها نام مىبرد كه خاص سرزمين هند بوده است و ازاين‌رو نام آنها غالبا در ديگر كتب مفردات طبى نيامده است . بدين سبب در ديباچهء كتاب ادعا مىكند كه در مداوا « راه حكيمان هند » پيش گرفته است « 2 » . و در جاى ديگر ( ذيل مادهء آملج ) مىنويسد كه سير آملج كلمه‌ايست به زبان هندى « و من آن جاى كه آن رويد ( يعنى هندوستان ) حاضر آمدم و ديدم « 3 » » . با اين‌همه بقول مايرهوف پيداست كه كتاب هروى مانند ديگر پزشكان و داروشناسان اسلامى بر اساس طب و داروشناسى يونان باستان تأليف شده است « 4 » . گفتم كه هروى در الابنيه از 584 دارو بحث كرده است . اما شمارهء داروهائى كه در الابنيه ذكر شده است منحصر به اين رقم نيست . اين 584 در واقع عدهء موادى است كه هروى دربارهء هركدام مستقلا و مفصلا سخن رانده اما در ذيل هريك از اين مواد گاه به داروهاى ديگر نيز مختصر اشارتى كرده

--> ( 1 ) - شرح اسماء العقار ، مقدمهء قسمت فرانسوى ، ص 16 - 17 و ص 40 . ( 2 ) - الابنيه چاپ بهمنيار ، مقدمه ، ص 4 . ( 3 ) - همان كتاب ، ص 16 . ( 4 ) - شرح اسماء العقار ، مقدمه قسمت فرانسوى ، ص 17 .